SELV، PELV و FELV چیست؟ راهنمای کامل منابع ولتاژ خیلی پایین

⚡ آیا هر منبع تغذیه 24 ولت را می‌توان ایمن و بدون خطر برق‌گرفتگی دانست؟

بسیاری از تکنسین‌ها و حتی برخی مهندسان برق تصور می‌کنند هر مداری که با ولتاژ 12 یا 24 ولت کار کند کاملاً ایمن است. اما در استانداردهای IEC موضوع به این سادگی نیست. دو مدار ممکن است هر دو 24 ولت باشند، اما یکی SELV و دیگری FELV باشد؛ در حالی که سطح حفاظت در برابر برق‌گرفتگی آن‌ها کاملاً متفاوت است.

به همین دلیل استانداردهای بین‌المللی، منابع ولتاژ خیلی پایین را به سه گروه SELV، PELV و FELV تقسیم کرده‌اند. شناخت تفاوت این سه سیستم برای مهندسان برق، طراحان تابلو برق، تکنسین‌های PLC، سیستم‌های کنترل صنعتی، دوربین مداربسته و تأسیسات الکتریکی ضروری است.

در این مقاله به زبان ساده و همراه با مثال‌های کاربردی بررسی می‌کنیم که SELV، PELV و FELV چیستند، چه تفاوت‌هایی دارند و در چه شرایطی باید از هر کدام استفاده کرد.

در این مقاله، به بررسی منابع ولتاژ خیلی پایین (SELV، PELV و FELV) و کاربردهای آنها خواهیم پرداخت. منابع ولتاژ خیلی پایین به عنوان یک سیستم ولتاژ کمتر از 50 ولت جریان متناوب و 120 ولت جریان مستقیم تعریف می‌شوند و تحت استاندارد 60449IEC تعیین گردیده‌اند(محدوده ولتاژ های فوق ELV گفته می شود). این منابع ولتاژ به سه دسته SELV (Safety Extra Low Voltage)، PELV (Protective Extra Low Voltage) و FELV (Functional Extra Low Voltage) تقسیم می‌شوند.که معمولا رنج ولتاژی این منابع 50VAC/120VDC or 25VAC/60VDC می باشد.

⚡ تفاوت SELV ،PELV و FELV

اگرچه SELV، PELV و FELV همگی در دسته ولتاژ خیلی پایین (ELV) قرار می‌گیرند، اما از نظر سطح ایمنی و نحوه حفاظت در برابر برق‌گرفتگی تفاوت‌های مهمی دارند.

در سیستم SELV هیچ اتصال مستقیمی به زمین وجود ندارد و بالاترین سطح ایمنی را فراهم می‌کند. در سیستم PELV مدار از شبکه اصلی به‌صورت ایمن جدا شده است، اما امکان اتصال به ارت حفاظتی وجود دارد. در مقابل، FELV اگرچه دارای ولتاژ پا

یین است، اما الزامات کامل ایمنی SELV و PELV را ندارد و به همین دلیل سطح حفاظت آن کمتر است.

به همین دلیل در طراحی تابلوهای برق، سیستم‌های PLC، تجهیزات پزشکی و مدارهای کنترلی، انتخاب صحیح نوع منبع تغذیه اهمیت زیادی دارد.

منابع ولتاژ خیلی پایین

منابع SELV (Safety Extra Low Voltage) و PELV (Protective Extra Low Voltage) در استانداردهای بین‌المللی IEC 60364-4-41 و IEC 61140 تعریف شده‌اند و به‌عنوان روش‌های ایمنی برای حفاظت در برابر برق‌گرفتگی و استفاده ایمن از ولتاژهای بسیار پایین در تأسیسات الکتریکی و تجهیزات صنعتی به‌کار می‌روند.

یکی از منابع ولتاژ می‌تواند به عنوان یک منبع برای SELV (Safety Extra Low Voltage – بدون اتصال زمین) و PELV (Protective Extra Low Voltage – با اتصال زمین) مورد استفاده قرار گیرد. اگر در منبع تغذیه برای سیستم‌های SELV و PELV بخشی از ولتاژ از یک اتوترانسفورماتور، پتانسیومتر یا دیگر وسایل الکتریکی مشابه تشکیل شود، مدار ولتاژ خیلی پایین به عنوان ادامه‌ای از مدار ولتاژ بالا در نظر گرفته می‌شود. در این حالت، حفاظت باید همانند قسمت‌های مرتبط با ولتاژ بالا مد نظر قرار گیرد.

در مورد منابع ولتاژ FELV، این سیستم از ولتاژ شبکه تاسیسات برقی ساختمان برای تأمین ولتاژ خیلی پایین برای عملیاتی مورد نیاز در شبکه‌های ارتباطات، کنترل، سیستم‌های ابزار دقیق و غیره استفاده می‌کند. در این حالت، رعایت تمام مقررات مرتبط با SELV و PELV الزامی نیست و ممکن است ارتباط با بدنه تجهیزات به سیستم ارت انجام شود.

**SELV و PELV:**

در منابع SELV و PELV، ولتاژ نهایی برای سیستم‌های الکتریکی ولتاژ خیلی پایین است. تفاوت اصلی میان این دو نوع منبع در وجود یا عدم وجود ارت در سمت ثانویه ترانس است. در SELV، هیچگونه اتصال به ارت در سمت ثانویه انجام نمی‌شود. اما در PELV، می‌توان بدنه تجهیزات را به سیستم ارت متصل کرد.

**FELV:**

منابع FELV از ولتاژ شبکه تاسیسات برقی ساختمان برای تأمین ولتاژ خیلی پایین عملیاتی در شبکه‌های ارتباطات، کنترل، ابزار دقیق و غیره استفاده می‌کنند. در این نوع منابع، مقررات SELV و PELV الزامی نیستند و ممکن است ارتباط با بدنه تجهیزات به سیستم ارت انجام شود.

**اهمیت ایمنی:**

باید توجه داشت که منابع FELV به عنوان منابع ناامن تلقی می‌شوند، زیرا جداکننده ایمن بین اولیه و ثانویه ترانس وجود ندارد.

**سوییچینگ ها:**

با توجه به نوع و اتصال سمت ثانویه سوییچینگ‌ها می‌توانند به عنوان منابع SELV یا PELV مورد استفاده قرار گیرند. اتصال بدنه تجهیزات به سیستم ارت در سمت ثانویه ترانس می‌تواند معیار تفاوت را ایجاد کند.

**تفاوت ها:** 

یکی از تفاوت‌های مهم بین منابع SELV  و PELV در وجود یا عدم وجود هادی حفاظتی و سیستم ارت در سمت ثانویه ترانس است. در منابع SELV، هیچ گونه اتصال به ارت در سمت ثانویه ترانس انجام نمی‌شود. اما در منابع PELV، می‌توان سمت ثانویه (ولتاژ پایین) بدنه وسایل را به سیستم ارت متصل کرد.

حال سوال پیش می‌آید که آیا سوئیچینگ‌ها، به ویژه سوئیچینگ‌های زنبوری، جز منابع SELV هستند یا PELV؟

 جواب به این سوال بستگی به نحوه اتصال سوئیچینگ به سیستم ارت دارد. اگر از سوئیچینگ‌ها استفاده کرده‌ایم و سمت ثانویه بدنه تجهیزات را به ارت متصل کرده‌ایم، منبع ما PELV خواهد بود. اگر بدنه تجهیزات سمت خروجی سوئیچینگ را به ارت متصل نکرده‌ایم، منبع ما SELV خواهد بود.

یکی دیگر از راه های حفاظت الکتریکی استفاده از کلید جریان باقی مانده یا RCD   residual current device   می باشد . برای اطلاعات از این کلید  اینجا را بزنید…

🎯 فروش و آموزش تخصصی سیستم‌های امنیتی و نظارتی

مشاهده مقاله مرتبط ” بهترین مارک دزدگیر اماکن در ایران “( پخش دوربین و دزدگیر داهوا مشهد) 5108HSi3_1b08_1b04_1230T1P_2449 باتری 5 باتری 7

فروش لوازم جانبی دوربین مداربسته(کم باکس،آداپتور 12 ولت 2 آمپر و 5 آمپر،فیش BNC و کابل ترکیبی)

به‌دنبال خرید دوربین مداربسته یا نصب دزدگیر اماکن هستید؟
اینجا دقیقاً جای درست است!
با بیش از یک دهه تجربه در زمینه سیستم‌های امنیتی، انواع برندهای معتبر دوربین مداربسته (Dahua، Uniview، Hikvision) و دزدگیر اماکن (Anik، GoodAlarm و …) را با گارانتی معتبر و قیمت رقابتی ارائه می‌کنیم.

✍️ نویسنده: مهندس مهرداد بیناباجی

📱 اینستاگرام: mehrdad_binabaji

🎓 آموزش‌های مرتبط:

• 🎥 آموزش کاربردی و تصویری سیستم اعلام سرقت

• ⚡ آموزش جامع نرم‌افزار برق صنعتی EPLAN

• 📸 آشنایی با دوربین‌های مداربسته داهوا (Dahua).T2A21

• 🚨 آموزش نصب دزدگیر اماکن گودآلارم و آنیک

✅ خدمات ما:

• مشاوره تخصصی قبل از خرید

• طراحی و اجرای پروژه‌های نظارت تصویری

• آموزش عملی نصب و راه‌اندازی سیستم‌های امنیتی