راهنمای کامل کدهای کنتور برق دیجیتال | معنی کدهای 1.8.0، 1.8.1، 1.8.2 و نحوه خواندن مصرف برق
کنتورهای دیجیتال برق اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به کنتورهای قدیمی در اختیار مشترک قرار میدهند. اگر به نمایشگر یک کنتور دیجیتال نگاه کنید، ممکن است علاوه بر عدد مصرف برق، کدهایی مانند 1.8.0، 1.8.1، 1.8.2، 1.8.3، 2.8.0، 3.8.0 یا 4.8.0 را مشاهده کنید.
اما این اعداد چه معنایی دارند؟ آیا هر عددی که روی نمایشگر کنتور دیده میشود، میزان مصرف برق است؟ تفاوت انرژی اکتیو و راکتیو چیست؟ عددی که کنتور نشان میدهد بر حسب کیلووات است یا کیلوواتساعت؟
در این مقاله قصد داریم به زبان ساده، مهمترین کدها و پارامترهای قابل مشاهده در کنتورهای دیجیتال برق را بررسی کنیم تا بتوانید اطلاعات نمایش داده شده روی کنتور را بهتر تفسیر کنید.
تمام کد های روی کنتور دیجیتال نسل جدید بر اساس IEC
| OBIS code | Description | توضیح فارسی |
|---|---|---|
| 1. Active energy registers | ثبت انرژی اکتیو | ||
| 1.8.0 | Positive active energy (A+) total [kWh] | کل انرژی اکتیو مثبت مصرفشده [kWh] |
| 1.8.1 | Positive active energy (A+) in tariff T1 [kWh] | انرژی اکتیو مثبت در تعرفه T1 [kWh] |
| 1.8.2 | Positive active energy (A+) in tariff T2 [kWh] | انرژی اکتیو مثبت در تعرفه T2 [kWh] |
| 1.8.3 | Positive active energy (A+) in tariff T3 [kWh] | انرژی اکتیو مثبت در تعرفه T3 [kWh] |
| 1.8.4 | Positive active energy (A+) in tariff T4 [kWh] | انرژی اکتیو مثبت در تعرفه T4 [kWh] |
| 2.8.0 | Negative active energy (A-) total [kWh] | کل انرژی اکتیو منفی یا برگشتی [kWh] |
| 2.8.1 | Negative active energy (A-) in tariff T1 [kWh] | انرژی اکتیو منفی در تعرفه T1 [kWh] |
| 2.8.2 | Negative active energy (A-) in tariff T2 [kWh] | انرژی اکتیو منفی در تعرفه T2 [kWh] |
| 2.8.3 | Negative active energy (A-) in tariff T3 [kWh] | انرژی اکتیو منفی در تعرفه T3 [kWh] |
| 2.8.4 | Negative active energy (A-) in tariff T4 [kWh] | انرژی اکتیو منفی در تعرفه T4 [kWh] |
| 15.8.0 | Absolute active energy (|A|) total [kWh] | مجموع مطلق انرژی اکتیو [kWh] |
| 15.8.1 | Absolute active energy (|A|) in tariff T1 [kWh] | مجموع مطلق انرژی اکتیو در تعرفه T1 [kWh] |
| 15.8.2 | Absolute active energy (|A|) in tariff T2 [kWh] | مجموع مطلق انرژی اکتیو در تعرفه T2 [kWh] |
| 15.8.3 | Absolute active energy (|A|) in tariff T3 [kWh] | مجموع مطلق انرژی اکتیو در تعرفه T3 [kWh] |
| 15.8.4 | Absolute active energy (|A|) in tariff T4 [kWh] | مجموع مطلق انرژی اکتیو در تعرفه T4 [kWh] |
| 16.8.0 | Sum active energy without reverse blockade (A+ – A-) total [kWh] | مجموع انرژی اکتیو بدون بلوکهشدن جریان معکوس [kWh] |
| 2. Reactive energy registers | ثبت انرژی راکتیو | ||
| 3.8.0 | Positive reactive energy (Q+) total [kvarh] | کل انرژی راکتیو مثبت [kvarh] |
| 3.8.1 | Positive reactive energy (Q+) in tariff T1 [kvarh] | انرژی راکتیو مثبت در تعرفه T1 [kvarh] |
| 3.8.2 | Positive reactive energy (Q+) in tariff T2 [kvarh] | انرژی راکتیو مثبت در تعرفه T2 [kvarh] |
| 4.8.0 | Negative reactive energy (Q-) total [kvarh] | کل انرژی راکتیو منفی [kvarh] |
| 5.8.0 | Imported inductive reactive energy in 1-st quadrant (Q1) total [kvarh] | کل انرژی راکتیو القایی واردشده در ربع اول Q1 [kvarh] |
| 6.8.0 | Imported capacitive reactive energy in 2-nd quadrant (Q2) total [kvarh] | کل انرژی راکتیو خازنی واردشده در ربع دوم Q2 [kvarh] |
| 7.8.0 | Exported inductive reactive energy in 3-rd quadrant (Q3) total [kvarh] | کل انرژی راکتیو القایی صادرشده در ربع سوم Q3 [kvarh] |
| 8.8.0 | Exported capacitive reactive energy in 4-th quadrant (Q4) total [kvarh] | کل انرژی راکتیو خازنی صادرشده در ربع چهارم Q4 [kvarh] |
| 3. Apparent energy registers | ثبت انرژی ظاهری | ||
| 9.8.0 | Apparent energy (S+) total [kVAh] | کل انرژی ظاهری [kVAh] |
| 4. Registers of active energy per phases | انرژی اکتیو هر فاز | ||
| 21.8.0 | Positive active energy (A+) in phase L1 total [kWh] | کل انرژی اکتیو مثبت فاز L1 [kWh] |
| 41.8.0 | Positive active energy (A+) in phase L2 total [kWh] | کل انرژی اکتیو مثبت فاز L2 [kWh] |
| 61.8.0 | Positive active energy (A+) in phase L3 total [kWh] | کل انرژی اکتیو مثبت فاز L3 [kWh] |
| 22.8.0 | Negative active energy (A-) in phase L1 total [kWh] | کل انرژی اکتیو منفی فاز L1 [kWh] |
| 42.8.0 | Negative active energy (A-) in phase L2 total [kWh] | کل انرژی اکتیو منفی فاز L2 [kWh] |
| 62.8.0 | Negative active energy (A-) in phase L3 total [kWh] | کل انرژی اکتیو منفی فاز L3 [kWh] |
| 5. Maximum demand registers | حداکثر تقاضای توان | ||
| 1.6.0 | Positive active maximum demand (A+) total [kW] | حداکثر تقاضای توان اکتیو مثبت [kW] |
| 2.6.0 | Negative active maximum demand (A-) total [kW] | حداکثر تقاضای توان اکتیو منفی [kW] |
| 15.6.0 | Absolute active maximum demand (|A|) total [kW] | حداکثر تقاضای مطلق توان اکتیو [kW] |
| 9.6.0 | Apparent maximum demand (S+) total [kVA] | حداکثر تقاضای توان ظاهری [kVA] |
| 6. Instantaneous power registers | توان لحظهای | ||
| 1.7.0 | Positive active instantaneous power (A+) [kW] | توان اکتیو مثبت لحظهای [kW] |
| 21.7.0 | Positive active instantaneous power in phase L1 [kW] | توان اکتیو لحظهای مثبت فاز L1 [kW] |
| 41.7.0 | Positive active instantaneous power in phase L2 [kW] | توان اکتیو لحظهای مثبت فاز L2 [kW] |
| 61.7.0 | Positive active instantaneous power in phase L3 [kW] | توان اکتیو لحظهای مثبت فاز L3 [kW] |
| 3.7.0 | Positive reactive instantaneous power (Q+) [kvar] | توان راکتیو مثبت لحظهای [kvar] |
| 4.7.0 | Negative reactive instantaneous power (Q-) [kvar] | توان راکتیو منفی لحظهای [kvar] |
| 9.7.0 | Apparent instantaneous power (S+) [kVA] | توان ظاهری لحظهای [kVA] |
| 7. Electricity network quality registers | پارامترهای شبکه برق | ||
| 11.7.0 | Instantaneous current (I) [A] | جریان لحظهای [A] |
| 31.7.0 | Instantaneous current in phase L1 [A] | جریان لحظهای فاز L1 [A] |
| 51.7.0 | Instantaneous current in phase L2 [A] | جریان لحظهای فاز L2 [A] |
| 71.7.0 | Instantaneous current in phase L3 [A] | جریان لحظهای فاز L3 [A] |
| 91.7.0 | Instantaneous current in neutral [A] | جریان لحظهای سیم نول [A] |
| 12.7.0 | Instantaneous voltage (U) [V] | ولتاژ لحظهای [V] |
| 32.7.0 | Instantaneous voltage in phase L1 [V] | ولتاژ لحظهای فاز L1 [V] |
| 52.7.0 | Instantaneous voltage in phase L2 [V] | ولتاژ لحظهای فاز L2 [V] |
| 72.7.0 | Instantaneous voltage in phase L3 [V] | ولتاژ لحظهای فاز L3 [V] |
| 13.7.0 | Instantaneous power factor | ضریب توان لحظهای |
| 14.7.0 | Frequency [Hz] | فرکانس شبکه برق [Hz] |
| 8. Miscellaneous registers | اطلاعات کنتور | ||
| 0.9.1 | Current time (hh:mm:ss) | ساعت فعلی کنتور |
| 0.9.2 | Date (YY.MM.DD or DD.MM.YY) | تاریخ ثبتشده در کنتور |
| 0.2.0 | Firmware version | نسخه Firmware کنتور |
| C.1.0 | Meter serial number | شماره سریال کنتور |
| C.6.1 | Battery remaining capacity | ظرفیت باقیمانده باتری کنتور |
| F.F.0 | Fatal error meter status | وضعیت خطای بحرانی کنتور |
| 9. Tamper & Events registers | ثبت دستکاری و رویدادها | ||
| C.51.1 | Event terminal cover opened | ثبت باز شدن درپوش ترمینال کنتور |
| C.51.3 | Event main cover opened | ثبت باز شدن درپوش اصلی کنتور |
| C.51.5 | Event magnetic field detection start | ثبت شروع تشخیص میدان مغناطیسی |
| C.51.7 | Event reverse power flow | ثبت جریان یا توان برگشتی |
| C.51.27 | Event fraud start | ثبت شروع وضعیت تقلب یا دستکاری |
| C.51.29 | Event fraud stop | ثبت پایان وضعیت تقلب یا دستکاری |
توان، انرژی، کیلووات، کیلوواتساعت، جریان، ولتاژ و ضریب توان
را بهصورت اصولی یاد بگیرید، باید مبانی برق را از پایه بشناسید.
کنتور دیجیتال چه اطلاعاتی را نمایش میدهد؟
بسته به نوع کنتور، مدل دستگاه و تنظیمات شرکت توزیع برق، ممکن است اطلاعات مختلفی روی نمایشگر LCD نمایش داده شود.
برخی از مهمترین پارامترها عبارتاند از:
- انرژی اکتیو مصرفی
- انرژی اکتیو تولیدی یا برگشتی
- انرژی راکتیو
- ولتاژ هر فاز
- جریان هر فاز
- توان لحظهای
- ضریب توان یا Power Factor
- فرکانس شبکه
- تاریخ و ساعت
- تعرفههای مختلف مصرف
- اطلاعات مربوط به پیک بار
- کدهای خطا و هشدار
- اطلاعات مربوط به قطع و وصل برق
بنابراین، هر عددی که روی نمایشگر کنتور مشاهده میکنید الزاماً به معنی مصرف برق تجمعی نیست و باید ابتدا کد کنار عدد را شناسایی کنید.
کد 1.8.0 در کنتور برق چیست؟
یکی از مهمترین کدهایی که ممکن است در کنتورهای دیجیتال مشاهده کنید، 1.8.0 است.
در بسیاری از کنتورهای دارای ساختار استاندارد OBIS، کد 1.8.0 به انرژی اکتیو دریافتی یا مصرفشده از شبکه اشاره دارد.
این مقدار معمولاً بر حسب کیلوواتساعت (kWh) ثبت میشود.
برای مثال، اگر کنتور عدد زیر را نشان دهد:
1.8.0 = 12500 kWh
یعنی انرژی اکتیو تجمعی ثبتشده در این رجیستر برابر با ۱۲۵۰۰ کیلوواتساعت است.
البته برای تفسیر دقیق عدد باید به نوع کنتور، تنظیمات آن و اطلاعات درجشده روی صفحه مشخصات دستگاه نیز توجه کرد.
کد 1.8.1 چیست؟
کد 1.8.1 معمولاً نشاندهنده انرژی اکتیو مصرفشده در یکی از بازههای تعرفهای است.
در کنتورهای چندتعرفهای، مصرف انرژی میتواند بر اساس زمان مصرف دستهبندی شود.
به عنوان مثال ممکن است کنتور اطلاعات مصرف را در قالب موارد زیر نمایش دهد:
- 1.8.1
- 1.8.2
- 1.8.3
هرکدام از این رجیسترها میتوانند مربوط به یک بازه یا تعرفه مشخص باشند.
نکته مهم این است که تفسیر دقیق تعرفه ۱، ۲ و ۳ به تنظیمات کنتور و ساختار تعرفهای مشترک بستگی دارد. بنابراین نباید بدون بررسی مدل کنتور، یک کد را همیشه به ساعت خاصی از شبانهروز نسبت داد.
کد 1.8.2 در کنتور برق چیست؟
کد 1.8.2 نیز یکی از رجیسترهای انرژی اکتیو مصرفی است که در کنتورهای چندتعرفهای مورد استفاده قرار میگیرد.
در بسیاری از کنتورها، انرژی مصرفشده در تعرفههای مختلف به صورت جداگانه ذخیره میشود.
برای مثال:
1.8.1 → انرژی مصرفی تعرفه اول
1.8.2 → انرژی مصرفی تعرفه دوم
1.8.3 → انرژی مصرفی تعرفه سوم
اگر کنتور شما فقط یک تعرفه داشته باشد، ممکن است تنها یک رجیستر اصلی مصرف مورد استفاده قرار گیرد.
تفاوت 1.8.0 با 1.8.1 و 1.8.2 چیست؟
به صورت ساده میتوان گفت:
| کد | مفهوم کلی |
|---|---|
| 1.8.0 | انرژی اکتیو دریافتی/مصرفی کل |
| 1.8.1 | انرژی اکتیو مصرفی در رجیستر تعرفه اول |
| 1.8.2 | انرژی اکتیو مصرفی در رجیستر تعرفه دوم |
| 1.8.3 | انرژی اکتیو مصرفی در رجیستر تعرفه سوم |
در کنتورهای چندتعرفهای، مقدار کلی مصرف ممکن است از مجموع رجیسترهای تعرفهای تشکیل شود.
بنابراین اگر قصد بررسی میزان مصرف برق را دارید، باید مشخص کنید که کنتور شما تکتعرفهای یا چندتعرفهای است و کدام رجیستر برای قرائت رسمی مصرف مورد استفاده قرار میگیرد.
ساعات اوجبار، میانبار و کمبار ممکن است بر اساس نوع مشترک، منطقه و مقررات شرکت توزیع برق متفاوت باشد. برای محاسبه دقیق هزینه برق، تعرفه و زمانبندی کنتور خود را بررسی کنید.
آیا عدد 1.8.0 همان مصرف لحظهای برق است؟
خیر.
این یکی از رایجترین اشتباهات هنگام خواندن کنتور دیجیتال است.
اگر کنتور نشان دهد:
1.8.0 = 2200 kWh
این عدد به معنی مصرف لحظهای ۲۲۰۰ کیلووات نیست.
عدد 1.8.0 معمولاً یک مقدار انرژی تجمعی است که در طول زمان ثبت شده و واحد آن کیلوواتساعت است.
اما توان لحظهای معمولاً با واحدهایی مانند:
- W
- kW
نمایش داده میشود.
برای مثال:
توان لحظهای = 25 kW
یعنی در آن لحظه بار الکتریکی با توان حدود ۲۵ کیلووات در حال مصرف است.
در حالی که:
انرژی مصرفی = 2200 kWh
مقدار انرژی مصرفشده در طول یک بازه زمانی را نشان میدهد.
تفاوت توان و انرژی در کنتور برق
برای درک بهتر عملکرد کنتور، باید تفاوت بین توان و انرژی را بدانیم.
توان الکتریکی
توان نشان میدهد در یک لحظه چه مقدار انرژی در واحد زمان مصرف میشود.
واحد توان:
وات (W)
یا
کیلووات (kW)
است.
انرژی الکتریکی
انرژی نشان میدهد در یک بازه زمانی مشخص چه مقدار برق مصرف شده است.
واحد رایج آن:
کیلوواتساعت (kWh)
است.
برای مثال، اگر یک بار با توان ۱۰ کیلووات به مدت یک ساعت کار کند:
10 kW × 1 h = 10 kWh
انرژی مصرفی برابر با ۱۰ کیلوواتساعت خواهد بود.
کدهای مهم دیگر کنتور دیجیتال
بسته به مدل و تنظیمات کنتور، ممکن است کدهای مختلفی روی نمایشگر مشاهده شوند.
برخی از کدهای رایج عبارتاند از:
1.8.0
انرژی اکتیو دریافتی یا مصرفی تجمعی.
1.8.1
انرژی اکتیو مصرفی در یکی از رجیسترهای تعرفهای.
1.8.2
انرژی اکتیو مصرفی در رجیستر تعرفهای دیگر.
1.8.3
انرژی اکتیو مصرفی در رجیستر تعرفهای سوم.
2.8.0
در بسیاری از ساختارهای اندازهگیری، مربوط به انرژی اکتیو برگشتی یا تحویلی به شبکه است.
3.8.0 و 4.8.0
در برخی سیستمهای اندازهگیری برای انرژی راکتیو ورودی و خروجی استفاده میشوند.
توجه: کدها و نحوه نمایش اطلاعات ممکن است بر اساس مدل کنتور، شرکت سازنده، نوع اتصال و تنظیمات سیستم اندازهگیری متفاوت باشد. بنابراین برای تفسیر قطعی باید مدل کنتور و دفترچه راهنمای همان دستگاه بررسی شود.
کدهای کنتور سه فاز چه تفاوتی با تک فاز دارند؟
در کنتورهای سه فاز، اندازهگیری برق پیچیدهتر است؛ زیرا دستگاه باید پارامترهای مربوط به سه فاز را اندازهگیری کند.
در برخی مدلها میتوان اطلاعاتی مانند موارد زیر را مشاهده کرد:
- ولتاژ فاز اول
- ولتاژ فاز دوم
- ولتاژ فاز سوم
- جریان فاز اول
- جریان فاز دوم
- جریان فاز سوم
- توان اکتیو
- توان راکتیو
- ضریب توان
- انرژی مصرفی
- انرژی تولیدی یا برگشتی
به همین دلیل ممکن است هنگام فشردن دکمه روی کنتور، اطلاعات متعددی به صورت پشت سر هم نمایش داده شود.
چگونه عدد مصرف کنتور دیجیتال را بخوانیم؟
برای قرائت کنتور دیجیتال ابتدا باید به نمایشگر دستگاه توجه کنید.
در برخی مدلها، اطلاعات به صورت خودکار تغییر میکنند و در برخی دیگر باید دکمه روی کنتور را فشار دهید.
مراحل کلی عبارتاند از:
مرحله اول: مشاهده کد
ابتدا کد کنار عدد را بررسی کنید.
مثلاً:
1.8.0
یا:
1.8.1
مرحله دوم: مشاهده عدد
عدد نمایش دادهشده را یادداشت کنید.
برای مثال:
12500.4 kWh
مرحله سوم: بررسی واحد
بررسی کنید عدد بر حسب:
- kWh
- kvarh
- kW
- V
- A
نمایش داده شده است.
مرحله چهارم: مقایسه با دوره قبل
برای محاسبه مصرف یک دوره، مقدار فعلی را از مقدار قبلی کم کنید.
مثلاً:
قرائت فعلی:
12500 kWh
قرائت قبلی:
11800 kWh
مصرف دوره:
12500 – 11800 = 700 kWh
بنابراین مصرف انرژی در این بازه برابر با ۷۰۰ کیلوواتساعت بوده است.
تفاوت کنتور مستقیم و غیرمستقیم
کنتورهای برق را از نظر روش اندازهگیری میتوان به دو گروه کلی تقسیم کرد.
کنتور مستقیم
در این روش جریان مصرفکننده مستقیماً از مسیر اندازهگیری کنتور عبور میکند.
این روش بیشتر برای جریانهای پایینتر و مصارف معمولی کاربرد دارد.
کنتور غیرمستقیم
در مصارف با جریانهای بالا، معمولاً از ترانسهای جریان CT و در برخی سیستمها ترانس ولتاژ VT استفاده میشود.
در این حالت، کنتور جریان و ولتاژ را به صورت غیرمستقیم اندازهگیری میکند و نسبت تبدیل تجهیزات اندازهگیری باید در محاسبات لحاظ شود.
به همین دلیل در کنتورهای صنعتی، برای تحلیل دقیق مصرف باید به ضریب CT و VT و تنظیمات کنتور توجه کرد.
جمعبندی
کنتور دیجیتال فقط یک عدد ساده برای نمایش مصرف برق نیست؛ بلکه یک سیستم اندازهگیری دقیق است که میتواند اطلاعات مختلفی از انرژی، توان، ولتاژ، جریان و تعرفههای مصرف را ثبت و نمایش دهد.
کدهایی مانند 1.8.0، 1.8.1 و 1.8.2 معمولاً برای شناسایی رجیسترهای انرژی مورد استفاده قرار میگیرند و در کنتورهای چندتعرفهای میتوانند مصرف انرژی را در رجیسترهای مختلف نشان دهند.
نکته مهم این است که انرژی مصرفی با توان لحظهای تفاوت دارد. عددی که با واحد kWh نمایش داده میشود، انرژی تجمعی است و نمیتوان آن را با توان لحظهای بر حسب kW اشتباه گرفت.
همچنین در کنتورهای صنعتی و کنتورهایی که به صورت غیرمستقیم با CT یا VT اندازهگیری میکنند، بررسی نسبت تبدیل و ضریب کنتور اهمیت ویژهای دارد.
اگر میخواهید مصرف واقعی یک واحد صنعتی یا ساختمان را بررسی کنید، بهترین روش این است که ابتدا کد نمایش دادهشده روی کنتور، واحد اندازهگیری، نوع کنتور، مستقیم یا غیرمستقیم بودن اندازهگیری و نسبت CT/VT را مشخص کنید و سپس اطلاعات را تحلیل نمایید.
مطالعه بیشتر:
- نحوه کار کنتور برق دیجیتال
- نحوه قرائت کنتور برق دیجیتال
- کدهای کنتور برق دیجیتال
- تفاوت توان اکتیو، راکتیو و ظاهری
- ضریب توان چیست؟
- ترانس جریان CT چیست و چگونه کار میکند؟
اگر میخواهید بدانید تغییر ولتاژ چه تأثیری بر جریان دارد و توان الکتریکی چگونه محاسبه میشود،
مقاله و ویدئوی آموزشی زیر را ببینید. 📖 مطالعه مقاله توان، ولتاژ و جریان
📖 مطالب مرتبط برای مطالعه بیشتر
اگر به مباحث برق، ایمنی، سیستم ارت و حفاظت تجهیزات الکتریکی علاقهمند هستید، پیشنهاد میکنیم برای آشنایی بیشتر، مقالات زیر را نیز مطالعه کنید:
⚡ ارت نیروگاه خورشیدی؛ اصول و الزامات ایمنی سیستم سولار
🚿 درجه حفاظت IP؛ انتخاب تجهیزات برقی مناسب حمام و استخر
🔌 علت پریدن ناگهانی فیوز برق خانه و بررسی اتصال کوتاه
